Ruiny zamku Krzyżtopór w Ujeździe

Planując podróż po województwie świętokrzyskim, warto uwzględnić wizytę w niewielkiej wsi Ujazd. To właśnie tutaj wznoszą się ruiny zamku Krzyżtopór, jednego z najciekawszych i najbardziej ambitnych projektów architektonicznych XVII-wiecznej Polski. Wzniesiony, jako rezydencja typu palazzo in fortezza, obiekt ten łączył surowe funkcje obronne z reprezentacyjnym pałacem. Zanim w Europie nastała era Wersalu, Krzyżtopór imponował swoją powierzchnią i symboliką opartą na kalendarzu. Choć burzliwa historia pozostawiła go w stanie trwałej ruiny, zachowane mury do dziś pozwalają precyzyjnie odczytać dawny układ tej monumentalnej budowli i poczuć klimat dawnej Rzeczypospolitej.

Z pewną obawą zostawiamy samochód na parkingu i kierujemy się ku ruinom zamku. Wszystko przez burzowe pomruki dochodzące z oddali i ciemne chmury przetaczające się po niebie. Na szczęście burza przeszła bokiem i nie zakłóciła zwiedzania zamku. Za to wygląd ruin na pewno zyskał piękną oprawę.

Czytaj dalej

Opactwo Cystersów w Wąchocku

Opactwo Cystersów w Wąchocku to jeden z najstarszych i najlepiej zachowanych klasztorów cysterskich w Polsce. Jego historia zaczyna się w 1179 r., kiedy to biskup krakowski Gedeon ufundował opactwo w Wąchocku sprowadzając cystersów z Morimond, jednego z głównych ośrodków tego zakonu we Francji. Pierwszy etap budowy opactwa, czyli postawienie kościoła oraz budynku klasztornego ukończono jeszcze w XIII wieku.

Kolejne stulecia to okres prosperity opactwa przerywany najazdami obcych wojsk, m.in. w czasie potopu szwedzkiego, czy napadu wojsk Rakoczego. Za każdym razem klasztor odbudowano, przy okazji powiększając go o nowe zabudowania. W 1819 r.  władze carskie dokonały kasaty opactwa,  a jego dobra przeszły na własność państwa. Dopiero w 1951 roku cystersi powrócili do Wąchocka.

Obecny wygląd klasztoru z reprezentacyjnym skrzydłem zachodnim w postaci zabudowy przypominającej pałac z wieżą pochodzi z XVII wieku. Przebudowa ta jakby zepchnęła na dalszy plan to, co w Wąchocku ma największą wartość architektoniczną, czyli pochodzącego z XIII wieku, romańskiego kościoła klasztornego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Floriana.

Czytaj dalej

Pustelnia Złotego Lasu w Rytwianach

Miejsce, które chciałbym Wam dzisiaj pokazać jest znane jako Sanktuarium Ciszy. Już samo położenie pośród lasów puszczy rytwiańskiej sprzyja takiej nazwie, ale głównie jest ona związana z działającym na tym terenie Relaksacyjno-Kontemplacyjnym Centrum Terapeutycznym SPeS. Skrót SPeS od łacińskiego – Salus per Silentium - oznacza „Zdrowie przez Ciszę”. Czy można znaleźć lepsze miejsce do realizacji tego celu, jak dawny klasztor kamedułów ? To tutaj, w odbudowanych pomieszczeniach dawnego eremu, z dala od cywilizacji, bez dostępu do telewizji i internetu, w skromnych pokojach można w spokoju odpocząć od natłoku codziennych spraw. Idealne miejsce dla przepracowanych biznesmenów, dyrektorów korporacji czy handlowców chcących podreperować zdrowie korzystając z takich atrakcji, jak pobyt na świeżym powietrzu, korzystanie ze zdrowej kuchni, jazda na rowerze, sauna, masaże itp.

A wszystko w pięknej scenerii dawnego klasztoru kamedułów. Historia tego miejsca rozpoczyna się w 1617 roku. Wówczas to zatwierdzono fundację wojewody krakowskiego Jana Magnusa Tęczyńskiego na rzecz Ojców Kamedułów, którzy kilka lat wcześniej osiedli w pierwszym polskim eremie na Bielanach Krakowskich. Kamień węgielny pod budowę położył dnia 1 maja 1624 roku biskup krakowski Marcin Szyszkowski. Prace budowlane kościoła i budynków klasztornych wraz z domkami pustelniczymi trwały do roku 1637, kiedy to biskup krakowski Tomasz Oborski konsekrował świątynię nadając jej wezwanie Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny.

Czytaj dalej

Muzeum zegarów w Jędrzejowie

Sylwester, jak mało który dzień w roku, kojarzy nam się z upływem czasu. Obecnie, w dobie powszechnie dostępnych urządzeń do odmierzania czasu, kwestia jego pomiaru nie wydaje nam się czymś skomplikowanym. Zupełnie inaczej sprawy się miały dawniej. Od zarania dziejów ludzkość stosowała różne metody pomiaru czasu. Najpierw były to proste kalendarze bazujące na obserwacji przyrody i jej zmian związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca. Dzięki tym obserwacjom podzielono czas na lata, potem miesiące i dni. Ustalono, że rok ma około 365 dni.

Kolejny przełom w pomiarze czasu nastąpił w chwili wynalezienia zegarów. Ok 5500 lat temu w Chinach zauważono, że cień patyka wbitego w ziemię zmienia swoje położenie w ciągu dnia. Stąd już była krótka droga do powstania zegara słonecznego, który wciąż ulepszany dotrwał mniej więcej do średniowiecza. Ale wciąż nie umiano mierzyć czasu w nocy. Pewnym rozwiązaniem było pojawienie się klepsydry, która odmierzała równe odcinki czasu, ale była kłopotliwa w użyciu. Krokiem milowym w pomiarze czasu stanowiło wynalezienie w XVII w. zegara wahadłowego, którego dokładność można było ustawić do kilku sekund na dobę. W międzyczasie nastąpiła miniaturyzacja urządzeń do pomiaru czasu, zwłaszcza po wynalezieniu mechanizmu sprężynowego. Powstały zegary skrzyniowe, potem małe kominkowe, aż wreszcie takie, które można było schować w kieszeni surduta. Obecnie królują różnego rodzaju zegary elektroniczne, a najdokładniej czas mierzą zegary atomowe.

Po tym wstępie chciałbym Wam przedstawić wnętrza niezwykłego muzeum zegarów. Znajduje się w Jędrzejowie i powstało dzięki pasji lekarza Feliksa Przypkowskiego i jego syna Tadeusza, którzy przez lata kolekcjonowali zegary, głównie słoneczne oraz przyrządy astronomiczne. Muzeum znajduje się w dwóch kamienicach, dawnej aptece klasztornej z 1712 roku i domu farmaceutów z tego samego okresu, nabytych i przebudowanych w 1868 roku przez Przypkowskich.

Czytaj dalej

Archiopactwo Ojców Cystersów w Jędrzejowie

Województwo świętokrzyskie jakoś nie miało do tej pory szczęścia, by zagościć na moim blogu. Pora to nadrobić, gdyż jest to rejon stosunkowo często odwiedzany przez nas, czemu sprzyja niezbyt daleka jego lokalizacja od miejsca naszego zamieszkania. Jest to też rejon, który darzymy wielkim sentymentem, gdyż był miejscem naszej rowerowej podróży poślubnej jeszcze w latach 80-tych ubiegłego wieku. Na początek chciałbym przedstawić sylwetkę cysterskiego opactwa i kościoła klasztornego pw. bł. Wincentego Kadłubka w Jędrzejowie.



Historia tego miejsca zaczyna się w 1140 roku, gdy zamieszkujący te ziemie ród Jaksów-Gryfitów sprowadza z Burgundii, z opactwa Marimond cysterskich zakonników. Ci, stosując się do maksymy "ora et labora" - czyli módl się i pracuj, wkrótce tworzą pierwszy na ziemiach polskich klasztor cysterski a w niedalekiej od niego odległości zakładają miasto Jędrzejów.

Czytaj dalej