Wilczy Szaniec (niem. Wolfsschanze) – w latach 1941-1944 kwatera główna Hitlera
i Naczelnego Dowództwa Sił Zbrojnych (OKW) w lesie gierłoskim, na wschód od
leżącej na skraju lasu wsi Gierłoż i 8 km na wschód od Kętrzyna (obecnie w woj.
warmińsko-mazurskim). Wilczy Szaniec był jedną z kwater głównych Hitlera
Wilczy Szaniec przecinała linia kolejowa Kętrzyn - Węgorzewo i równoległa do
niej szosa Gierłoż – Parcz. Kwatera miała powierzchnię 250 ha i otoczona była
pierwotnie zasiekami a następnie także polem minowym. Co kilkaset metrów
ustawione były kilkunastometrowej wysokości drewniane wieże obserwacyjne, a na
terenie suchym także betonowe stanowiska ckm. Do kwatery prowadziły trzy
strzeżone wartowniami wjazdy. Wartownia zachodnia znajdowała się na skraju lasu
na wysokości majątku Gierłoż (niem. Gut Görlitz). Wartownia wschodnia położona
była na szosie w polu, od strony wsi Parcz, około 300 m od aktualnej granicy
lasu. Na południowy wschód od centrum, obok szosy Gierłoż - Parcz znajdowało się
zapasowe lądowisko dla samolotów kurierskich. Jadąc na południe z centrum
kwatery przejeżdżało się do wartowni południowej, a dalej do szosy Kętrzyn –
Giżycko, za którą znajduje się właściwe lotnisko kwatery w Wilamowie. Dodatkowo,
w centrum kwatery, znajdowały się także tzw. wartownia oficerska strzegąca
wjazdu na teren pierwszej strefy zakazanej oraz wartownia kolejowa na zjeździe z
szosy na stację kolejową. Żadna z wartowni nie dotrwała, a jedynymi świadkami
ich lokalizacji są kawałki dachówek. Oprócz ogrodzenia zewnętrznego, strefa
zakazana I. i II. wygrodzone były około dwumetrowej wysokości płotem z siatki
zwieńczonej drutem kolczastym, gdyż oprócz wjazdu do kwatery, kontroli podlegał
również ruch pomiędzy jej strefami.
Stała załoga "Wilczego Szańca" liczyła 2100-2200 osób i składało się na nią
oprócz oficerów sztabowych, łączników, i innych wojskowych także fryzjerzy,
kucharze, lekarze, stenografowie, sekretarki, itp. Załoga kwatery korzystała z
obsługi medycznej w przeznaczonym na ten cel szpitalu w Karolewie.
Plan Wilczego Szańca: