Kreml w Pskowie

Psków jest jednym z najstarszych miast w średniowiecznej Rusi, wzmiankowanym w 903 roku, który to uważa się za datę założenia miasta. Od założenia do XII wieku Psków był pod panowaniem Rusi Kijowskiej. W XII i XIII wieku gród należał do Republiki Nowogrodzkiej. W 1241 roku miasto na krót­ko zdo­by­wa­ją Krzy­ża­cy, ale nie­dłu­go potem zo­sta­ją wy­gna­ni przez Alek­san­dra New­skie­go. W 1348 roku Psków staje się sto­li­cą nie­pod­le­głej Re­pu­bli­ki Pskow­skiej. W 1410 roku woj­ska Re­pu­bli­ki Pskow­skiej wal­czą razem z Ja­gieł­łą prze­ciw­ko Krzy­ża­kom pod Grun­wal­dem. Re­pu­bli­ka ist­nia­ła do 1510 roku, kiedy to Wiel­ki Ksią­żę Mo­skiew­ski Wasyl III wcie­lił Psków do swo­je­go pań­stwa. W 1581 roku pod mury mia­sta przy­był Ste­fan Ba­to­ry. Mimo pra­wie pół­rocz­ne­go ob­lę­że­nia mia­sto nie zo­sta­ło zdo­by­te, a Ba­to­ry po­dob­no winą za to obar­czył żoł­nie­rzy pol­skich, któ­rzy mieli nar­ko­ty­zo­wać się na­sio­na­mi de­re­nia.

Pskowski kreml, podobnie jak wiele staroruskich warowni, zapoczątkował istnienie całego miasta a jego mury przez niemal tysiąc lat chroniły je przed różnorakimi nieszczęściami. Bez wątpienia, ta pskowska warownia zasłużenie może być traktowana jako jeden z najbardziej niedostępnych obiektów fortyfikacyjnych Rosji, wszak na przestrzeni wielu wieków twierdza ta tylko trzy razy ugięła się przed wrogiem: raz w wyniku zdrady posadnika i dwukrotnie już w XX stuleciu, kiedy już całkiem utraciła swe znaczenie obronne. Ogólnie w historii tej potężnej budowli miało miejsce ponad dwadzieścia oblężeń.

Zwiedzanie pskowskiego kremla zaczynamy od przejścia bramą prowadząca na teren dawnego grodu Dowmunta – księcia pskowskiego z XIII wieku.






Zaraz za murami znajdziemy liczne ślady dawnych budowli obronnych i sakralnych pochodzących od XII do XIV-XV wieku). Ich partie fundamentowe, odsłonięte po badaniach archeologicznych, są zabezpieczone i eksponowane na terenie dawnego grodu.



Idąc drogą wytyczoną pomiędzy dawnymi fundamentami dochodzimy do bramy prowadzącej w obręb pskowskiego kremla.



Nad głównym wejściem ikona Trójcy Świętej.



Po minięciu bramy jeszcze przez jakiś czas towarzyszą nam mury obronne tworząc ciasny przesmyk. Ten ostatni, dodatkowy bastion pozwalał na rażenie wroga przez oddziały łuczników, gdyby udało im się sforsować bramę główną.



Wreszcie stajemy na wolnej przestrzeni wewnątrz murów . Przed nami wyróżniają się dwie budowle. Prawosławny sobór katedralny pw. Trójcy Świętej po lewej oraz dzwonnica z ponoć najstarszymi dzwonami w Rosji po prawej, usytuowana tuż za głównym murem obronnym kremla.



Według podania miejsce pod budowę soboru zostało wskazane osobiście przez księżnę kijowską Olgę. Pierwszą świątynię wzniesiono z drewna. Następnie na jej miejscu wzniesiono kamienną świątynię. Była to trójkopułowa budowla z trzema ołtarzami. Ściany świątyni pokrywały freski. Również i ten obiekt nie przetrwał – na jego miejscu wzniesiono nową cerkiew w latach 1682-99. O ile jej twórcy posłużyli się dawnymi fundamentami, wygląd zewnętrzny cerkwi uległ znacznym zmianom. Nowy sobór osiągnął łączną wysokość 72 metrów, został zbudowany na planie kwadratu i zwieńczony pięcioma kopułami.



Dość surowa, biała bryła świątyni, gdzie wyróżniają się tylko obramowania okien i kontrastująca z tym zieleń dachu, nie zapowiadają tego, co zobaczymy po wejściu do środka świątyni. Tu dla odmiany dominują żywe kolory i dużo złoceń.



Ogromne wrażenie zrobił na nas siedemnastowieczny, największy na świecie, bo mierzący 42 metry złocony ikonostas, złożony z sześciu rzędów ikon i zwieńczony wyobrażeniem Ukrzyżowania. Dwa najwyższe rzędy oraz krucyfiks zostały dołączone do starszej kompozycji już w połowie XVIII wieku. W ołtarzu świątyni przechowywany był miecz księcia pskowskiego Dowmunta, który każdorazowo wręczany był nowym książętom pskowskim w momencie wstępowania na tron.



We wnętrzu soboru można robić zdjęcia. Poniżej kilka wybranych pokazuje detale wystroju i wyposażenia tej świątyni.

































Jak wspomniałem, miejsce budowy tej świątyni wg legendy wyznaczyła Olga kijowska, późniejsza święta kościoła katolickiego i prawosławnego. Jednak jej życie wcale nie było takie święte.

Urodziła się w 890 roku w wiosce o nazwie Wybuti, która leży około 12 kilometrów od centrum dzisiejszego Pskowa, 13 lat później, w 903 roku, Olga zostaje żoną kijowskiego księcia Igora Rurykowicza. Z tego roku pochodzi pierwsza historyczna wzmianka o Pskowie i przyjęło się uznawać ten rok, jako rok założenia miasta.

W roku 945 mąż Olgi Igor wyprawia się zebrać daninę od plemienia Drewlan. Ci zaś nie mają ochoty płacić, mało tego, przywiązują Igora do dwóch wygiętych drzew, które - prostując się - rozrywają księcia na pół. Olga zostaje wdową. Ma syna, który ma dopiero trzy lata, więc to ona zostaje faktyczną władczynią. Rządni władzy Drewlanie wpadają na pomysł, żeby ożenić swojego władcę z Olgą. Ta zapewne jest zagubiona po śmierci męża, a oni mogliby władać całą Rusią. Wysyłają swoje poselstwo, które przypływa łodzią. Podwładni Olgi witają ich na brzegu, biorą łódź na swe ramiona i niosą na powitanie z księżną.

Posłańcy są dumni z powitania. Niestety nie wiedzą, że Olga kazała wcześniej wykopać dół, do którego zostaje wrzucona łódź z całą szlachetną zawartością i zasypana ziemią. To dopiero początek. Po tym wydarzeniu Olga poprosiła Drewlan o przysłanie nowych posłów składających się ze szlachetnie urodzonych, aby oficjalnie poprosili ją o rękę. Kiedy ci przybyli, Olga kazała przygotować kąpiel, aby goście obmyli się po długiej podróży. Gdy brali kąpiel, rozkazała zaryglować drzwi i podpalić łaźnię – spłonęli wszyscy żywcem.

Następnie władczyni zebrała małą drużynę i wybrała się do Drewlan, aby "odprawić uroczystość pogrzebową na mogile męża". Do Drewlan nie dotarła jeszcze wiadomość o "gorącej kąpieli rodaków", przywitali więc Olgę z honorami i zaczęli pić z jej drużyną. Kiedy byli już całkiem pijani, Olga rozkazała swoim, którzy tylko udawali, że piją, zasiec mieczami Drewlan. Kroniki podają, że zginęło ich pięć tysięcy. To było mało, zebrała większą armię i znów najechała ziemię Drewlan. Po raz kolejny popisała się pomysłowością przy oblężeniu ich stolicy zwanej Iskortenią.

Mieszkańcy wykończeni oblężeniem i głodem rozpoczęli rokowania z Olgą. Ta zaproponowała, aby z każdego domu podarowano jej trzy gołębie i trzy jaskółki, na co tamci chętnie przystali. Księżna rozkazała przywiązać ptakom do nóg zawinięte w materiał kawałki siarki. Nocą słudzy podpalili zawiniątka, ptaki wypuścili, a te wróciły do swoich gniazd w domach Drewlan podpalając miasto. Nie było już problemu z jego zdobyciem.

Jak więc została świętą? W 957 przyjęła chrzest w Konstantynopolu jako Helena i rozpoczęła proces chrystianizacji kraju. Gdy jej wnuk, Włodzimierz I Wielki odkrył, że jej ciało nie uległo rozkładowi, do jej grobu zaczęli przybywać pielgrzymi. Miejsce stało się sławne za sprawą cudownych uzdrowień. Z biegiem czasu została kanonizowana.

Po wyjściu z soboru obchodzimy jeszcze teren kremla przyglądając się jego murom.









Nie najlepsza, chwilami deszczowa pogoda sprawiła, że miejsce to wydaje się ponure i nieciekawe. Na koniec więc zamieszczam zdjęcie znalezione w internecie pokazujące teren kremla z lotu ptaka zrobione w słoneczny, ładny dzień. Na pewno przy takiej aurze kreml w Pskowie reprezentuje się dużo ładniej.



Na zdjęciu też widać, jak korzystnie wybrano miejsce budowy kremla. Twierdza znajduje się w widłach dwóch rzek, co znacznie ułatwiało jej obronę w przypadku ataku wroga.

Lokalizacja